Gimnazjum im. Powstańców Wielkopolskich w Lwówku

  • Strona Główna
  • O Szkole
  • Działania
  • Galerie
  • Sport
  • Ogłoszenia
  • Kontakty

Menu

  • Strona Główna
  • O nas
  • Działania Szkoły
  • Szkoły Partnerskie
  • Sport w Szkole
  • Historia Szkoły
  • Patron Szkoły
  • Fotorelacje ze Szkoły
  • Pomocna Dłoń
  • Informacje dla Rodziców
  • Kontakty
  • Projekty edukacyjne

Wizyt

Dzisiaj0
Łącznie39516
Naszą witrynę przegląda teraz 9 gości 

Logowanie



  • Nie pamiętasz hasła?
  • Nie pamiętasz nazwy?

„Tobie Polsko ta kropla krwi wrzącej,
Tobie Polsko tych serc naszych bicie
Tobie każdy cień myśli gorącej,
Tobie wszystko na śmierć i życie ”

Roman Tadeusz Wilkanowicz
(poeta, powstaniec wielkopolski )

Opracowanie:
Anna Loba
Ewa Nowak
Danuta Prętka

Opracowanie graficzne:
Radosław Musiał

Każda mała ojczyzna ma swoich bohaterów. Rzecz w tym, żeby o nich pamiętać, przypominać o ich istnieniu kolejnym pokoleniom. Szczególnie bogata w takich ludzi jest ziemia lwówecka. To tutaj swą działalność prowadziła Emilia Sczaniecka, tu na przełomie XIX i XX w. powstały organizacje o charakterze ekonomicznym i kulturalnym, m. in. Towarzystwo Przemysłowe, Bank Ludowy, Kółko Rolnicze, Towarzystwo Gimnastyczne „ Sokół ” oraz Towarzystwo Śpiewacze. Stanowiły one ważne ogniwo polskiego patriotyzmu i walki o ziemię. Członkowie tych organizacji zajmowali się nie tylko pracą organiczną, ale gdy zaistniała potrzeba, potrafili chwycić za broń, biorąc udział w licznych zrywach niepodległościowych w tym również w walkach Powstania Wielkopolskiego.

Żyją oni w pamięci ludzi, żyją jeszcze ich rodziny,  ale czas płynie nieubłaganie. Rosną młode pokolenia, a świat wyciąga po nie ręce. Jeżeli odejdą ze swych stron bez zaszczepionej w pamięci troski o historię małej ojczyzny, to wkrótce o swych bohaterach zapomną.
Nasz region jest bogaty w wydarzenia historyczne, rzecz tylko w tym, aby chcieć tę historię poznawać.
Na patrona szkoły wybrano Powstańców Wielkopolskich, wyboru dokonano nie przypadkowo, pamięć o Powstaniu Wielkopolskim jest ciągle żywa w świadomości mieszkańców naszej ziemi.

Ponadto należy zaznaczyć, że w Lwówku znajdują się miejsca  upamiętniające Powstanie Wielkopolskie:
•    zbiorowa mogiła Powstańców Wielkopolskich  na cmentarzu parafialnym
•    Krzyż Powstańców Wielkopolskich
•    tablica upamiętniająca wymarsz powstańców lwóweckich na front zachodni
•    tablica poświęcona Ułanom Wielkopolskim
•    Apteka im. Powstańców Wielkopolskich
•    ulice: Wittmanna, 3-go Stycznia, Powstańców Wielkopolskich
•    Szkoła  Podstawowa   w   Posadowie   również   nosi  imię Powstańców  Wielkopolskich.

Od chwili, kiedy dokonano wyboru patrona naszej szkoły, społeczność gimnazjalna rozpoczęła prace nad programem „ Patron Szkoły ”. Celem tego projektu było i jest dokładne poznanie historii powstania i jego znaczenia dla naszego regionu.

 

 

Wybuch powstania w Poznaniu 27 grudnia 1918 r. zastał społeczeństwo polskie przygotowane do walki o niepodległość.
Już od początku 1918 r. działała, szkoląc młodzież i gromadząc broń, Polska Organizacja Wojskowa zaboru pruskiego. Znaczna część powstańców miała doświadczenie wojenne z walk na frontach I wojny światowej. Nastroje w społeczeństwie Wielkopolski były napięte, stale rosły szeregi zwolenników narodowej sprawy.

Wyrazem niepodległościowych dążeń naszej ziemi było entuzjastyczne powitanie w Poznaniu 26 grudnia 1918 r. wybitnego pianisty i polityka Ignacego Jana Paderewskiego zdążającego do Warszawy. Poznań, ciągle administrowany przez Niemców, udekorowano biało-czerwonymi flagami, przed hotelem Bazar, gdzie zatrzymał się Paderewski, zgromadził się wielotysięczny tłum. Słychać było patriotyczne pieśni, okrzyki na cześć wielkiego Polaka, a przemówienie wygłoszone przez Paderewskiego z hotelowego balkonu jeszcze bardziej podekscytowało zebranych.


Gdy następnego dnia demonstracje trwały nadal, Niemcy przystąpili do działania. Zaczęli zrywać flagi polskie i państw koalicji, zdemolowali lokal Naczelnej Rady Ludowej. Niemieccy demonstranci ostrzelali również hotel Bazar, Polacy odpowiedzieli ogniem i tak oto rozpoczęły się walki, które przeszły do historii jako Powstanie Wielkopolskie.


W ciągu kilku godzin Polacy opanowali centrum Poznania,  a całe miasto do 6 stycznia 1919 r. Walki powstańcze rozszerzyły się  na Wielkopolskę. Na pierwszego dowódcę powstania Komisariat Naczelnej Rady Ludowej powołał majora Stanisława Taczaka, którego zastąpił później generał Józef Dowbór - Muśnicki.

 

 

Również ziemia lwówecka nie pozostała obojętna wobec powstańczych wydarzeń. Głównym inicjatorem pracy niepodległościowej na tym terenie był hrabia Stanisław Łącki z Posadowa. To dzięki niemu utworzono w Lwówku w listopadzie 1918 r. Radę Robotniczą. Łącki działał  w pośpiechu po to,   aby pierwsza rada nie powstała w czysto niemieckim Nowym Tomyślu, co uniemożliwiłoby dalsze organizowanie wojska polskiego.
Na początku stycznia 1919 r. Rada Ludowa w Lwówku mianowała hrabiego Stanisława Łąckiego komendantem Straży Ludowej  na powiat nowotomyski. Oddziały Straży Ludowej stanowiły ważny element bezpieczeństwa odradzającego się państwa polskiego .
Przejęcie władzy przez Polaków w Lwówku nastąpiło jeszcze przed wybuchem powstania. Dnia 3 stycznia 1919 r. ochotnicy lwóweccy wspólnie z kompanią opalenicką oraz oddziałem grodziskim brali udział w oswobodzeniu Nowego Tomyśla. Powstańcy, którzy powrócili do Lwówka, prowadzili następnie patrole w okolicznych wsiach zamieszkałych głównie przez ludność pochodzenia niemieckiego.

 


Na początku stycznia 1919 r. w oparciu o licznie zgłaszających się ochotników przystępujących do drużyn - oddziałów powstańczych w Lwówku, Posadowie, Brodach, Zębowie, Bolewicach i  Wąsowie   powstawał   czterokompanijny batalion lwówecki ( II Batalion Grupy Zachodniej), którym od 8 stycznia 1919 r. dowodził podporucznik Paweł B. Thomas. Batalion ten liczył początkowo  około 450 powstańców głównie  z terenu ziemi lwóweckiej i grodziskiej .
Ważną rolę w walkach powstańczych odegrał konny patrol posadowski w sile 24 ludzi i koni dowodzony początkowo przez Wojciecha Świerczyka (patrol stał się zaczątkiem późniejszego 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich). Oddział Świerczyka uczestniczył w akcji przejęcia uszkodzonego niemieckiego samolotu, który lądował w okolicach Lewic. Samolot wyposażony był  w 12 bomb i 2 karabiny maszynowe,  w związku z tym hrabia Łącki rozkazał wystawić  tam posterunek. Po kilku dniach nocą podeszli do samolotu Niemcy i ostrzelali wartę. Zginął wówczas Franciszek Michalski, ranny został  Jakub Jarnot   z Zębowa .

Po 9 stycznia 1919 r. dowódca batalionu lwóweckiego podporucznik Thomas dał rozkaz oddziałom zajęcia linii obronnej Miłostkowo – Zębowo – Komorowo do linii Łomnica – Nowy Tomyśl. Wtedy też przygotowywano atak powstańczy w kierunku zachodnim  w celu opanowania linii kolejowej Trzciel – Lewice – Międzychód oraz okolic Trzciela . W tym samym czasie powstańcy lwóweccy brali udział w krwawych walkach o Zbąszyń – kluczową pozycję frontu zachodniego.


W walkach na ziemi lwóweckiej wyróżnił się Jan Rożek – dowódca kompanii lwóweckiej. 9 stycznia 1919 r. jego oddział zabezpieczał Lwówek od strony południowo – zachodniej uderzając na Miedzichowo, niestety pod silnym ogniem ciężkich karabinów maszynowych  oddział  musiał się wycofać.  11 stycznia kompania lwówecka pod jego dowództwem  zajęła  w zaciętej walce niemiecką wieś Krzyszkówko. Kilka  dni później wyruszył z Zębowa  na Lewice dokonując natarcia  na Kaliska. Zajął placówkę Grenzschutzu  biorąc jeńców i zdobywając broń. Rożek wraz z kompanią brał również udział w odsieczy Kamionnej i w walkach pod Zębowem, Komorowem, Komorówkiem i Krzywym Lasem .

Dnia 8 lutego 1919 r. w kościele parafialnym w Lwówku odbyła się podniosła uroczystość – pierwsza przysięga wojska polskiego, którą przyjmował dowódca Zachodniej Grupy Frontowej pułkownik Michał Milewski. Po wielu latach narodowej niewoli wydarzenie to wywarło ogromne wrażenie na zebranych, jak podają zapisy źródłowe: „Kościół był przepełniony obywatelami z miasta i okolicy, a miasto pełne chorągwi wzbudzało podziw ogólny” .

 

Jednak walki powstańcze trwały nadal i były krwawe.11 lutego 1919 r. niepowodzeniem zakończył się atak  II Batalionu Grupy Zachodniej na Lewice – w celu wyrównania linii frontowej. Kilkakrotne szturmy nie zdołały przełamać pozycji przeciwnika, w walce polegli Jan Spychała, Władysław Spychała, Stanisław Maćkowiak, Władysław Woliński, Stanisław Melonek, Franciszek Weimann, a siedmiu ciężko rannych powstańców dostało się do niewoli .

Rozejm, który zakończył okres walk powstańczych, podpisano 16 lutego 1919 r. w Trewirze, ale nie oznaczało to wcale, że na frontach zapanował całkowity spokój.
25 września 1919 r. doszło do starcia  z niemieckim patrolem pod Nową Kaliską, w wyniku którego polegli powstańcy – żołnierze kompanii gostyńskiej,  m.in. Stanisław Dolata.

„Ziemia lwówecka i jej mieszkańcy w okresie Powstania Wielkopolskiego 1918/19 wnieśli istotny wkład w budowę frontu zachodniego. Miasto Lwówek wraz z Posadowem – siedzibą dowództwa frontu zachodniego od 18 stycznia 1919 r. – stanowiło główne centrum powstania w powiecie nowotomyskim  oraz zachodniej Wielkopolsce” .

Powstańcy ziemi lwóweckiej,  za udział w walkach o niepodległość i granice odradzającej się Polski, otrzymali najwyższe odznaczenia wojskowe:
-  Order Virtuti Militari – Paweł B. Thomas
-  Krzyż Walecznych – hrabia Stanisław Łącki oraz Wojciech  Świerczyk
- Krzyż Niepodległości – hrabia Stanisław Łącki, gen. Michał Milewski,  Jan Rożek
-  Medal Niepodległości – Stanisław Szyper .


Zwycięskie Powstanie Wielkopolskie stanowiło ważki argument  w toku konferencji wersalskiej na rzecz tezy mówiącej o polskości Wielkopolski. Miało ono olbrzymi wpływ na ostateczną decyzję Sprzymierzonych Mocarstw – Wielkopolskę przyłączono do odradzającego się państwa polskiego.

 


Bibliografia

1.    Czubiński A.: Powstanie Wielkopolskie 1918-19, Poznań 2002.
2.    Kościański Z.: Ziemia Lwówecka w Powstaniu Wielkopolskim,   Lwówek 1999.
3.    Kościański Z.: Lwówecko - posadowski rodowód 16/2 Pułku Ułanów Wielkopolskich im. gen. dyw. Gustawa Orlicz -  Dreszera,     Lwówek 1999.
4.    Olszewski M.: Powstanie Wielkopolskie 1918 – 1919, Poznań 1978.
5.    Ratajczak J.: Krople wrzącej krwi. Powstanie Wielkopolskie w poezji i pieśni, Poznań 1978.


Zdjęcie na okładce : Fragment ekspozycji - mapa frontów - znajdująca się  w Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 w Poznaniu.

 

UMiG Lwówek | Strona Główna

Copyright © 2010 - 2012 Gimnazjum Lwówek. Wszelkie prawa zastrzeżone.